Summer of Soul (..or, when the revolution could not be televised) - Questlove

Summer of Soul op IMDb (8,0)
 Summer of Soul op Moviemeter (3,84)

Dit is wel even iets meer dan een documentaire, jongens. Dit is een tijdsbeeld, dit is een statement en een inzicht in helaas nog lang niet vervlogen tijden. Say it loud, i'm black and i'm proud. 

1969, Harlem New York. Terwijl het witte deel van Amerika zich opmaakt voor het grote hippische muziekfestival Woodstock, worden in Harlem - de op dat moment meest expliciete zwarte wijk van New York- de voorbereidingen getroffen voor net zo een muziekfestival, maar dan voor ander publiek en voor andere artiesten. En wel de club die in Amerika al tijdenlang in de verdrukte hoek zit: de zwarte bevolking die zich vrij probeert te vechten maar nog maar net de wonden probeert te helen die de moorden op hun broeders Martin Luther King en, Malcolm X, maar ook die op de hen goed gezinde broers Kennedy hebben geslagen. Heel de VS weet dat het anders gaat worden maar het gaat Black America niet snel genoeg en White America wil haar machten nog lang niet uit handen geven.

Onder dat gesternte komt een keur aan muzikanten voorbij, de ene nog politieker dan de andere. Nadrukkelijk wijzen ze op de noodzaak van bewustwording en gelijkschakeling: Stevie Wonder, Sly Stone, The Staple Singers en uiteraard de altijd militante Nina Simone. Ze creëren een feest: een muzikaal feest met een wrang randje. 

 

Hitsville: The Making Of Motown - Benjamin Turner & Gabe Turner

Hitsville: The Making of Motown op IMDb (7,9)
 Hitsville: The Making of Motown op Moviemeter (3,81)

A.s. vrijdag mag ik weer eens bandbegeleiding doen als dj van dienst bij een Soul Classics-dansavond. Wat is dan een betere voorbereiding dan het bekijken van deze documentaire, die ik een maandje geleden van de NPO plukte? De film heeft maar enkele fragmenten nodig om direct in de sfeer te raken van die energieke en motiverende sound. Een verhaal. 

Detroit, USA, eind jaren 50. De jonge Berry Gordy werkt in een van de vele autofabrieken in die stad. Het werk aan de lopende band stompt hem niet af, integendeel: het inspireert hem. "Die effectieve manier om auto's te produceren, dat kan ik toch ook anders toepassen?" Hij zegde zijn baan op, betrok een pand dat later bekend zou worden als "Hitsville" en creëerde zijn eigen productielijn: schrijvers had ie nodig, voor de vele teksten van de liedjes. Muzikanten uiteraard, die deze tekstuele ideeën konden vertalen naar klank. Artiesten, die waren ook hard nodig: Gordy creëerde een pool van zangers en zangeressen die naar hartelust werden ingeschakeld om nieuw werk in te zingen. Gordy voegde nog administratieve ondersteuning toe en -heel belangrijk - een A&R-manager die Artist en Repertoire gingen verkopen als concept. 

Het lijkt een onhaalbaar plan, maar het werkt: met begenadigde tekstschrijvers als Smokey Robinson, Norman Whitfield en het fameuze trio Holland-Dozier-Holland heeft Gordy goud in huis. Hij creëert een competitieve sfeer : zowel de schrijvers als de artiesten moeten hengelen naar nieuw werk. Wie is de uitverkorene om dit keer op single uitgebracht te worden, wie mag de hitlijsten bestormen? 
De sterrencast is onuitputtelijk: Four Tops, Temptations. Supremes, Martha Reeves, Marvin Gaye, Stevie Wonder. Dat kan niet mis gaan en dat ging het ook niet. Motown werd een onweerstaanbaar succes, waarbij men niet alleen dreef op competitie maar net zo hard op vriendschap en gun-effect. 

Heerlijke documentaire, de kijker/luisteraar wordt getrakteerd op een lange lijst delicatessen.

Amazing Grace - Alan Elliott & Sydney Pollack

 Amazing Grace op IMDb (7,5)

Amazing Grace op Moviemeter (3,49)

Een maandje geleden zag ik de biopic "Respect" over het hobbelige leven van soulzangeres Aretha Franklin. Met die kennis in het achterhoofd was het glashelder waar de documentaire "Amazing Grace" om draait: in deze docu hervindt Aretha zich na een langdurige periode van drank- en relatieproblemen. Ze zoekt het in haar aloude houvast: het geloof. Daar kun je wat van vinden, maar dat het Franklin inspireerde blijkt zonneklaar uit deze documentaire. 

We kijken naar een concertregistratie van een tweedaags gospeloptreden dat Aretha Franklin verzorgde in de New Temple Baptist Church in Los Angeles. Ze wilde weg van de drank en weg van het toeren, ze wilde weg van de druk van de hits en commercieel succes. Daarbij greep ze terug op het repertoire dat ze van kinds af aan van de kansel had gejubeld: gospelmuziek. 

In samenwerking met dominee James Cleveland en koordirigent Alexander Hamilton van het Southern California Choir roept ze in twee opeenvolgende concerten een sfeer op van volledige overgave aan haar religieuze inspiratiebron. Ze zweept de kerkgangers (waaronder een enthousiaste Mick Jagger) tot het uiterste op, ze brengt het achtergrondkoor tot grote hoogten. Het werkt, maar helaas niet voor mij: ik kwam niet in de begeestering die de mensen daar ten deel viel, vond de documentaire zelfs ronduit saai: op een gegeven moment wist ik het wel, van dat bereik en van die heer daarboven en zo. Maar ik ben daarop een uitzondering, want deze docu was een groot bioscoopsucces 3 jaar geleden. 

Respect - Liesl Tommy

Respect op IMDb (6,6)

Respect op Moviemeter (3,26)
 

De eerste week lukt vaak nog wel, maar op de premièreavond direct de nieuwe film al bekijken, dat gebeurt me dan weer wat minder. Gisteren moest en zou ik echter, vooral vanwege de ambiance: mijn favoriete filmtheater Cinema Oostereiland bestaat 10 jaar en viert dat met een reeks buitenvoorstelling. Op het binnenplein van de voormalige gevangenis in de avondbries kijken naar het grote doek, bovendien nog voorafgegaan door een setje live-muziek dat past bij het thema van de avond. Helemaal prima verzorgd, het publiek genoot aan alle kanten en de film zal op deze manier ook beter beklijven dan bij een kijkbeurt in de zaal. Alom respect dus! Maar oke, u komt hier voor een recensie. 

De kleine Aretha is 7 jaar oud en begiftigd met een fenomenale stem. Ze zingt regelmatig op de feestjes van haar vader, een strenge dominee uit de kringen rond Martin Luther King. Als ze wat ouder wordt, mag ze ook de kerkdiensten van haar vader verzorgen, gospelmuziek is haar op het lijf geschreven. 

Op een van die feestjes thuis wordt ze op haar slaapkamer bezocht door een foute vriend van pappie, met als gevolg dat ze veel te vroeg zwanger wordt. Een alleenstaande moeder maakt niet makkelijk carrière, Aretha snapt dat ze hiermee voor vele jaren aan het huis van haar vader en diens huishoudster vastgeketend zal zitten. Moeder is dan al enkele jaren vertrokken, de ruzies met haar dominante man werden haar te veel. Van de zusjes Franklin mist Aretha haar moeder nog het meest en dat gemis ze niet meer goedmaken als haar moeder al snel overlijdt. Aretha zwijgt lange tijd en krijgt psychische problemen. Problemen die haar hele leven als demonen zullen terugkeren. 

Deze getroebleerde start zorgt ervoor dat Miss Franklin een leven zal leiden vol foute keuzes: van foute mannen in relaties tot foute mensen in de zakelijke begeleiding van haar carrière: ze is beïnvloedbaar en haalt niet het maximale uit haar kunnen. Het duurt jaren voordat ze de boeg weet om te gooien en voordat de hits komen. En wanneer dat eenmaal zover is, krijgt haar persoonlijkheid een serie stevige tests: gaat ze zich losweken van haar vader? Kan ze presteren zonder alcohol? Kan ze onderscheid maken tussen mensen die haar willen gebruiken en zij die haar willen helpen? 

Met : Jennifer Hudson , Forest Whitaker , Marlon Wayans

 FIN - song : Aretha Franklin - (You make me feel like) A natural woman

Mister Soul: A story about Donny Hathaway - David Kleijwegt

Mister Soul op IMDb (8,5)
Naast het heerlijke fenomeen film heb ik nog een andere jarenlange addictie: muziek. Luisteren doe ik sowieso nog veel, maar muziek kopen en concerten bezoeken komt ook nog frequent voor. Wanneer er dus een documentaire verschijnt over een fameus muzikant, dan wil ik die altijd wel zien. Niet dat ik - in dit specifieke geval - nu zo'n soul- en gospelliefhebber ben, maar levensverhalen tellen.
Dat van Donny Hathaway is een onwaarschijnlijke. Vakbroeders en critici zijn een voor een van mening dat deze man een grootheid had moeten staan, die bovenaan de lijst van inspiratiebronnen had gestaan. Boven Sam Cooke, boven Marvin Gaye en ook boven Stevie Wonder, die onomwonden heeft bekend dat hij zijn manier van zingen van deze Hathaway heeft overgenomen. Waarom is die man dan niet bekender geworden?
Wij leren dat dit alles te maken heeft met de psychisch instabiele toestand van dit wonderkind. Hij funkte en soulde, hij rockte zelfs bij vlagen maar in zijn hoofd woedde een storm. Hoe zeer hij ook de Heer aanriep in zijn liedjes, het gaf hem geen troost en rust. Derhalve zocht hij zijn heil in drugs en kalmeringsmiddelen, hetgeen overduidelijk tot een versneld einde geleid heeft. Voordat Hathaway richting hits en erkenning kon gaan, was hij al van het padje. Zodanig, dat hij het zelf uiteindelijk niet meer aankon.
De docu laat deze verwording goed zien. We leren iets meer van zijn muziek kennen , vooral in de prachtige scenes met zijn zussen en broer. Zij zingen samen werk van hun broer , ondertussen toegevend dat ook zij niet onberoerd zijn gelaten voor de hulp van verdovende middelen. Aangrijpend.